ق
۴۵ آیه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
ق ۚ وَالقُرءانِ المَجيدِ
به نام اللَّه كه هم رحمان است و هم رحيم - . ق. به قرآن مجيد سوگند .
بَل عَجِبوا أَن جاءَهُم مُنذِرٌ مِنهُم فَقالَ الكٰفِرونَ هٰذا شَيءٌ عَجيبٌ
تو را ما فرستاديم ليكن كفار تعجب كردند كه از جنس خودشان كسى به عنوان بيمرسان از ناحيه خدا آيد، لذا كفار گفتند اين چيز عجيبى است .
أَءِذا مِتنا وَكُنّا تُرابًا ۖ ذٰلِكَ رَجعٌ بَعيدٌ
آيا وقتى مرديم و خاك شديم؟ اين برگشتن بعيدى است .
قَد عَلِمنا ما تَنقُصُ الأَرضُ مِنهُم ۖ وَعِندَنا كِتٰبٌ حَفيظٌ
با اينكه ما مىدانيم كه زمين از ايشان چه مقدار كم مىكند و نزد ما كتابى است كه (از خطر اشتباه و يا حوادث) محفوظ است .
بَل كَذَّبوا بِالحَقِّ لَمّا جاءَهُم فَهُم فى أَمرٍ مَريجٍ
بلكه اينان با حق دشمنى دارند و آن را هر چه باشد تكذيب مىكنند پس ايشان در امرى حيرت آورند (با اينكه حق را تشخيص مىدهند باز انكار مىكنند) .
أَفَلَم يَنظُروا إِلَى السَّماءِ فَوقَهُم كَيفَ بَنَينٰها وَزَيَّنّٰها وَما لَها مِن فُروجٍ
مگر تا كنون سر بلند نكرده و به آسمان بالاى سر خود نگاهى نينداختهاند كه چگونه آن را بنا كرديم و آن را با ستارگان زينت داديم .
وَالأَرضَ مَدَدنٰها وَأَلقَينا فيها رَوٰسِىَ وَأَنبَتنا فيها مِن كُلِّ زَوجٍ بَهيجٍ
و مگر زمين زير پاى خود را نديدند كه گستردهاش كرديم و كوههاى ريشهدار در آن جايگزين كرديم و در آن از هر صنف گياه مسرتانگيز رويانديم .
تَبصِرَةً وَذِكرىٰ لِكُلِّ عَبدٍ مُنيبٍ
تا مايه بصيرت و تذكر هر بندهاى باشد كه دائما به سوى ما توبه مىآورد .
وَنَزَّلنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبٰرَكًا فَأَنبَتنا بِهِ جَنّٰتٍ وَحَبَّ الحَصيدِ
و از آسمان، آبى پر بركت نازل كرديم و به دنبالش باغها و دانههاى درو كردنى رويانديم .
وَالنَّخلَ باسِقٰتٍ لَها طَلعٌ نَضيدٌ
درختان خرماى بلند با ميوههاى روى هم چيده .
رِزقًا لِلعِبادِ ۖ وَأَحيَينا بِهِ بَلدَةً مَيتًا ۚ كَذٰلِكَ الخُروجُ
تا رزق بندگان باشد، هم چنان كه با آن آب پر بركت شهرى مرده را زنده كرديم زنده كردن انسانها نيز اين طور است .
كَذَّبَت قَبلَهُم قَومُ نوحٍ وَأَصحٰبُ الرَّسِّ وَثَمودُ
قبل از اين كفار، قوم نوح و اصحاب رس و ثمود تكذيب كردند .
وَعادٌ وَفِرعَونُ وَإِخوٰنُ لوطٍ
و همچنين عاد و فرعون و مردم لوط .
وَأَصحٰبُ الأَيكَةِ وَقَومُ تُبَّعٍ ۚ كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعيدِ
و اصحاب الايكه و قوم تبع كه همه آنان رسولان را تكذيب كردند و تهديد خدا در بارهشان محقق شد .
أَفَعَيينا بِالخَلقِ الأَوَّلِ ۚ بَل هُم فى لَبسٍ مِن خَلقٍ جَديدٍ
مگر ما از آفريدن بار نخست عالم خسته شديم؟ نه همه اين حرفها را مىدانند ولى نسبت به خلقت جديد در قيامت شك دارند .
وَلَقَد خَلَقنَا الإِنسٰنَ وَنَعلَمُ ما تُوَسوِسُ بِهِ نَفسُهُ ۖ وَنَحنُ أَقرَبُ إِلَيهِ مِن حَبلِ الوَريدِ
با اينكه ما انسان را آفريديم و مىدانيم چه چيزهايى را دلش وسوسه مىكند و ما از رگ گردن به او نزديكتريم .
إِذ يَتَلَقَّى المُتَلَقِّيانِ عَنِ اليَمينِ وَعَنِ الشِّمالِ قَعيدٌ
(كافى است به ياد آرى اين معنا را كه) دو مامور ما در طرف راست و چپ او نشسته اعمال او را مىگيرند .
ما يَلفِظُ مِن قَولٍ إِلّا لَدَيهِ رَقيبٌ عَتيدٌ
هيچ سخنى در فضاى دهان نمىآورد مگر آنكه در همانجا مراقبى آماده است .
وَجاءَت سَكرَةُ المَوتِ بِالحَقِّ ۖ ذٰلِكَ ما كُنتَ مِنهُ تَحيدُ
و سكرات مرگ كه قضاء حتمى خدا است مىآيد و به انسان گفته مىشود اين همان بود كه براى فرار از آن حيله مىكردى .
وَنُفِخَ فِى الصّورِ ۚ ذٰلِكَ يَومُ الوَعيدِ
و چون در صور دميده مىشود به او مىگويند اين است آن روزى كه بدان تهديد مىشدى .
وَجاءَت كُلُّ نَفسٍ مَعَها سائِقٌ وَشَهيدٌ
و هر فرد كه به عرصه قيامت مىآيد يك نفر از پشت سر او را مىراند و يك نفر هم گواه با او است .
لَقَد كُنتَ فى غَفلَةٍ مِن هٰذا فَكَشَفنا عَنكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ اليَومَ حَديدٌ
به او گفته مىشود اين وضع كه مىبينى در دنيا هم بود اما تو از آن در پردهاى از غفلت بودى ما امروز پردهات را كنار زديم اينك ديدگانت امروز تيزبين شده است .
وَقالَ قَرينُهُ هٰذا ما لَدَىَّ عَتيدٌ
فرشته موكل بر او مىگويد اينك نامه عمل او نزد من حاضر است .
أَلقِيا فى جَهَنَّمَ كُلَّ كَفّارٍ عَنيدٍ
(به آن دو خطاب مىرسد) به دوزخ اندازيد هر كافر معاند را .
مَنّاعٍ لِلخَيرِ مُعتَدٍ مُريبٍ
و هر مناع خير و متجاوز و هر كس كه مردم را در راه هدايت متحير مىكرد .
الَّذى جَعَلَ مَعَ اللَّهِ إِلٰهًا ءاخَرَ فَأَلقِياهُ فِى العَذابِ الشَّديدِ
همانى كه با خدا، خدايى ديگر گرفته پس داخل عذاب شديد بيفكنيدش .
۞ قالَ قَرينُهُ رَبَّنا ما أَطغَيتُهُ وَلٰكِن كانَ فى ضَلٰلٍ بَعيدٍ
قرين او (شيطان) مىگويد پروردگارا من او را به طغيان وا نداشتم و ليكن او خودش در ضلالتى بعيد بود .
قالَ لا تَختَصِموا لَدَىَّ وَقَد قَدَّمتُ إِلَيكُم بِالوَعيدِ
(خطاب مىرسد) نزد من مخاصمه مكنيد كه من قبلا همه شما را هشدار داده بودم .
ما يُبَدَّلُ القَولُ لَدَىَّ وَما أَنا۠ بِظَلّٰمٍ لِلعَبيدِ
نزد من هيچ سخنى تبديل نمىپذيرند و من نسبت به بندگان، ستمكار نيستم (و اين عذاب مولود عمل خود آنان است) .
يَومَ نَقولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امتَلَأتِ وَتَقولُ هَل مِن مَزيدٍ
روزى كه به دوزخ مىگوييم آيا پر شدى و مىگويد آيا باز هم هست .
وَأُزلِفَتِ الجَنَّةُ لِلمُتَّقينَ غَيرَ بَعيدٍ
روزى كه بهشت را به نزديك متقين مىآورند به فاصلهاى كه دور نباشد .
هٰذا ما توعَدونَ لِكُلِّ أَوّابٍ حَفيظٍ
اين است آنچه وعدهاش را به شما و به هر توبه كارى كه احكام او را حفظ مىكند داده .
مَن خَشِىَ الرَّحمٰنَ بِالغَيبِ وَجاءَ بِقَلبٍ مُنيبٍ
به هر كسى كه به غيب از خداى رحمان بترسد و با قلبى بيايد كه همواره به سوى خدا مراجعه مىكرده .
ادخُلوها بِسَلٰمٍ ۖ ذٰلِكَ يَومُ الخُلودِ
او را به سلامت داخل بهشت كنيد امروز روز جاودانه است .
لَهُم ما يَشاءونَ فيها وَلَدَينا مَزيدٌ
و ايشان نه تنها هر چه بخواهند در اختيار دارند بلكه چيزهايى در اختيارشان خواهد بود كه از حيطه خواستشان بيرون است .
وَكَم أَهلَكنا قَبلَهُم مِن قَرنٍ هُم أَشَدُّ مِنهُم بَطشًا فَنَقَّبوا فِى البِلٰدِ هَل مِن مَحيصٍ
و چه بسيار از امتها كه قبل از اينان هلاك كرديم با اينكه از اينان نيرومندتر بودند و به داعى فرار از نيستى در بلاد ديگر رخنه مىكردند .
إِنَّ فى ذٰلِكَ لَذِكرىٰ لِمَن كانَ لَهُ قَلبٌ أَو أَلقَى السَّمعَ وَهُوَ شَهيدٌ
به درستى كه در اين معنا تذكرى است براى هر كس كه فهم داشته و گوش فرا دهد و حاضر باشد .
وَلَقَد خَلَقنَا السَّمٰوٰتِ وَالأَرضَ وَما بَينَهُما فى سِتَّةِ أَيّامٍ وَما مَسَّنا مِن لُغوبٍ
و چگونه تذكر نباشد با اينكه ما آسمانها و زمين و آنچه را بين آن دو است در شش روز بيافريديم و دچار خستگى هم نشديم .
فَاصبِر عَلىٰ ما يَقولونَ وَسَبِّح بِحَمدِ رَبِّكَ قَبلَ طُلوعِ الشَّمسِ وَقَبلَ الغُروبِ
پس در برابر آنچه مىگويند خويشتن دارى كن و به حمد پروردگار خود تسبيح گوى، هم قبل از طلوع خورشيد و هم قبل از غروب .
وَمِنَ الَّيلِ فَسَبِّحهُ وَأَدبٰرَ السُّجودِ
و پارهاى از شب را، و به دنبال سجدهات او را تسبيح گوى .
وَاستَمِع يَومَ يُنادِ المُنادِ مِن مَكانٍ قَريبٍ
و بگوش باش روزى كه منادى از مكانى نزديك ندا برمىآورد .
يَومَ يَسمَعونَ الصَّيحَةَ بِالحَقِّ ۚ ذٰلِكَ يَومُ الخُروجِ
روزى كه همه آن صيحه را كه قضائش حتمى است مىشنوند كه روز خروج از قبرها است .
إِنّا نَحنُ نُحيۦ وَنُميتُ وَإِلَينَا المَصيرُ
به درستى اين ماييم كه زنده مىكنيم و مىميرانيم و بازگشت به سوى ما است .
يَومَ تَشَقَّقُ الأَرضُ عَنهُم سِراعًا ۚ ذٰلِكَ حَشرٌ عَلَينا يَسيرٌ
بازگشت در روزى كه زمين به زودى از روى آنان مىشكافد و آن حشرى است كه براى ما آسان است .
نَحنُ أَعلَمُ بِما يَقولونَ ۖ وَما أَنتَ عَلَيهِم بِجَبّارٍ ۖ فَذَكِّر بِالقُرءانِ مَن يَخافُ وَعيدِ
ما به آنچه مىگويند داناييم و تو نمىتوانى مردم را به آنچه مىخواهى مجبور كنى پس تنها با قرآن كسانى را تذكر بده كه از تهديد خدا بيمناكند .