المعارج

سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ

درخواست‌کننده‌ای [به تمسخر] تقاضای عذابی را کرد که وقوعش [در قیامت] حتمی است،

لِلكٰفِرينَ لَيسَ لَهُ دافِعٌ

[این عذاب،] برای کافران است [و] هیچ دفع‌کننده‌ای ندارد.

مِنَ اللَّهِ ذِى المَعارِجِ

از سوی الله [به وقوع می‌پیوندد که دارای عُلُو و] صاحبِ مراتب و درجات والاست.

تَعرُجُ المَلٰئِكَةُ وَالرّوحُ إِلَيهِ فى يَومٍ كانَ مِقدارُهُ خَمسينَ أَلفَ سَنَةٍ

فرشتگان و روح [= جبرئیل] به سوی او عروج می‌کنند، در روزی ‌که مقدارش [در مقیاس بشری،] پنجاه‌ هزار سال است.

فَاصبِر صَبرًا جَميلًا

پس تو [ای پیامبر، در برابر تمسخرشان] صبرِ نیکو پیشه کن.

إِنَّهُم يَرَونَهُ بَعيدًا

بی‌گمان، آنها آن [روز] را دور می‌بینند

وَنَرىٰهُ قَريبًا

و ما آن را نزدیک می‌بینیم.

يَومَ تَكونُ السَّماءُ كَالمُهلِ

[همان] روزی ‌که آسمان چون مسِ گداخته شود،

وَتَكونُ الجِبالُ كَالعِهنِ

و کوه‌ها مانند پشم رنگین [متلاشی و پراکنده] شود.

وَلا يَسـَٔلُ حَميمٌ حَميمًا

و هیچ دوست صمیمی [و خویشاوندی] از [حال] دوست صمیمی [و خویشاوندش] نمی‌پرسد.

يُبَصَّرونَهُم ۚ يَوَدُّ المُجرِمُ لَو يَفتَدى مِن عَذابِ يَومِئِذٍ بِبَنيهِ

[در حالی ‌که] آنان به یکدیگر نشان داده می‌شوند، گناهکار [دوست دارد و] آرزو می‌کند که فرزندان خود را در ازای [رهایی] از عذاب آن روز بدهد،

وَصٰحِبَتِهِ وَأَخيهِ

و [همچنین] زنش و برادرش را

وَفَصيلَتِهِ الَّتى تُـٔويهِ

و قبیله‌اش را که [همیشه] به او جا و پناه می‌داد.

وَمَن فِى الأَرضِ جَميعًا ثُمَّ يُنجيهِ

و [همچنین] همۀ کسانی را که روی زمین هستند [فدا کند] تا نجات یابد.

كَلّا ۖ إِنَّها لَظىٰ

[اما] هرگز چنین نیست [که برایش راه نجاتی باشد]! بی‌گمان، آن شعله‌های [آتشِ] سوزان است

نَزّاعَةً لِلشَّوىٰ

[که] پوست از سر برمی‌کَند.

تَدعوا مَن أَدبَرَ وَتَوَلّىٰ

کسانی را که [به فرمان الله] پشت کردند و [از حق] روی گرداندند، [به سوی خود] فرامی‌خوانَد.

وَجَمَعَ فَأَوعىٰ

و [نیز کسانی را که] اموال را جمع‌آوری و ذخیره کردند [و حق آن را نپرداختند].

۞ إِنَّ الإِنسٰنَ خُلِقَ هَلوعًا

یقیناً انسان، کم‌طاقت [و حریص] آفریده شده است.

إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزوعًا

هر گاه بدی [و مصیبتی] به او رسد، بی‌تابی می‌کند،

وَإِذا مَسَّهُ الخَيرُ مَنوعًا

و هر گاه خوبی به او رسد، بازدارنده [و بخیل] می‌گردد.

إِلَّا المُصَلّينَ

مگر نمازگزاران؛

الَّذينَ هُم عَلىٰ صَلاتِهِم دائِمونَ

همان کسانی ‌که بر نمازهایشان همیشه پایداری می‌کنند.

وَالَّذينَ فى أَموٰلِهِم حَقٌّ مَعلومٌ

و کسانی‌ که در اموالشان، حق [معیّن و] معلومی است

لِلسّائِلِ وَالمَحرومِ

برای مستمند و محروم؛

وَالَّذينَ يُصَدِّقونَ بِيَومِ الدّينِ

و [همان] کسانی ‌که روز جزا را تصدیق می‌کنند؛

وَالَّذينَ هُم مِن عَذابِ رَبِّهِم مُشفِقونَ

و کسانی‌ که از عذاب پروردگارشان می‌ترسند.

إِنَّ عَذابَ رَبِّهِم غَيرُ مَأمونٍ

[چرا که] بی‌گمان، از عذاب پروردگارشان نمی‌توان ایمن بود.

وَالَّذينَ هُم لِفُروجِهِم حٰفِظونَ

و کسانی ‌که شرمگاه‌هایشان را نگه می‌دارند؛

إِلّا عَلىٰ أَزوٰجِهِم أَو ما مَلَكَت أَيمٰنُهُم فَإِنَّهُم غَيرُ مَلومينَ

مگر با همسران و کنیزانی که مالک آنها هستند، که [در این صورت،] سرزنشی بر آنها نیست.

فَمَنِ ابتَغىٰ وَراءَ ذٰلِكَ فَأُولٰئِكَ هُمُ العادونَ

اما هر کس فراتر از اینها را بخواهد، آنان متجاوزان هستند.

وَالَّذينَ هُم لِأَمٰنٰتِهِم وَعَهدِهِم رٰعونَ

و کسانی‌ که امانت‌ها و پیمان‌هایشان را رعایت می‌کنند،

وَالَّذينَ هُم بِشَهٰدٰتِهِم قائِمونَ

و کسانی ‌که به شهادت‌های خود متعهدند،

وَالَّذينَ هُم عَلىٰ صَلاتِهِم يُحافِظونَ

و کسانی ‌که بر نمازشان پایداری می‌کنند.

أُولٰئِكَ فى جَنّٰتٍ مُكرَمونَ

اینان در باغ‌های [بهشت] گرامی داشته می‌شوند.

فَمالِ الَّذينَ كَفَروا قِبَلَكَ مُهطِعينَ

پس [ای پیامبر،] کافران را چه شده که به سوی تو می‌شتابند؟

عَنِ اليَمينِ وَعَنِ الشِّمالِ عِزينَ

[و] از راست و چپ، گروه‌گروه [بر مخالفت تو جمع می‌شوند و بر تو هجوم می‌آورند؟]

أَيَطمَعُ كُلُّ امرِئٍ مِنهُم أَن يُدخَلَ جَنَّةَ نَعيمٍ

آیا هر کدام از آنها [با آن اعمال ناپسندش] طمع دارد که در بهشت پرنعمت [الهی] درآورده شود؟

كَلّا ۖ إِنّا خَلَقنٰهُم مِمّا يَعلَمونَ

هرگز چنین نیست! بی‌گمان، ما آنها را از آنچه [خود‌] می‌دانند آفریده‌ایم.

فَلا أُقسِمُ بِرَبِّ المَشٰرِقِ وَالمَغٰرِبِ إِنّا لَقٰدِرونَ

به پروردگار مشرق‌ها و مغرب‌ها سوگند می‌خورم که قطعاً ما تواناییم

عَلىٰ أَن نُبَدِّلَ خَيرًا مِنهُم وَما نَحنُ بِمَسبوقينَ

بر اینکه [کسان دیگری] بهتر از اینان را جایگزین کنیم؛ و ما [برای انجام این کار،] درمانده و ناتوان نیستیم.

فَذَرهُم يَخوضوا وَيَلعَبوا حَتّىٰ يُلٰقوا يَومَهُمُ الَّذى يوعَدونَ

پس [ای پیامبر،] آنان را به حال خود واگذار تا در باطل خود فروروند و بازی کنند، تا به روزی برسند که به آنان وعده داده شده است.

يَومَ يَخرُجونَ مِنَ الأَجداثِ سِراعًا كَأَنَّهُم إِلىٰ نُصُبٍ يوفِضونَ

[همان] روزی ‌که شتابان از قبرها خارج می‌شوند؛ گویی به سوی بت‌ها [و معبودانشان] می‌دوند.

خٰشِعَةً أَبصٰرُهُم تَرهَقُهُم ذِلَّةٌ ۚ ذٰلِكَ اليَومُ الَّذى كانوا يوعَدونَ

[در حالی که] چشم‌هایشان [از شرم و وحشت] به زیر افتاده و ذلت [و خواری،] آنان را پوشانده است. این همان روزی است که به آنان وعده داده می‌شد.